Na­wra­ca­ją­ce za­par­cia to po­wszech­ny pro­blem, który szcze­gól­nie na­si­la się w okre­sie od je­sie­ni do wio­sny. Dieta uboga w świe­że wa­rzy­wa, mała ak­tyw­ność fi­zycz­na i sie­dzą­cy tryb życia na­si­la­ją nie­przy­jem­ne do­le­gli­wo­ści. Jak sobie z nimi ra­dzić, aby unik­nąć nie­przy­jem­nych ob­ja­wów za­par­cia? Jak za­po­bie­gać, by takie sy­tu­acje nie po­ja­wia­ły się w przy­szło­ści? Przed­sta­wia­my naj­częst­sze po­wo­dy za­parć oraz spo­so­by na ła­god­ne ra­dze­nie sobie z nimi.

Choć za­par­cia mogą mieć różne przy­czy­ny, to w zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści przy­pad­ków za­twar­dze­nia wy­ni­ka­ją z pro­wa­dzo­ne­go trybu życia i okre­ślo­nych na­wy­ków ży­wie­nio­wych. To tzw. za­par­cia idio­pa­tycz­ne, nie­zwią­za­ne z żadną cho­ro­bą. Ich przy­czy­ny na­le­ży do­szu­ki­wać się w die­cie ubo­giej w błon­nik, sła­bym na­wod­nie­niu or­ga­ni­zmu i małej ak­tyw­no­ści fi­zycz­nej. Stres, nowe sy­tu­acje i zmia­na oto­cze­nia także wpły­wa­ją na funk­cjo­no­wa­nie ukła­du po­kar­mo­we­go, czę­sto pro­wa­dząc do na­prze­mien­nych za­twar­dzeń i bie­gu­nek.

Za­par­cia – kiedy nie­re­gu­lar­ne wy­próż­nia­nie staje się pro­ble­mem?

Bez­po­śred­nią przy­czy­ną za­parć jest zwol­nie­nie prze­su­wa­nia się tre­ści i jej za­le­ga­nie w je­li­tach. Im dłu­żej reszt­ki po­kar­mo­we prze­by­wa­ją w je­li­tach, tym wię­cej wody z nich wraca do or­ga­ni­zmu. To po­wo­du­je, że tre­ści stają się zbite i twar­de, a to tylko na­si­la ob­ja­wy.

Czę­stość wy­próż­nień jest kwe­stią in­dy­wi­du­al­ną. Dla jed­nej osoby stan­dar­dem jest wi­zy­ta w to­a­le­cie dwa razy dzien­nie, dla in­nych raz na dwa dni. I w jed­nym i w dru­gim przy­pad­ku spe­cja­li­ści uzna­li­by rytm wy­próż­nień za pra­wi­dło­wy. Pod kątem me­dycz­nym pro­blem po­ja­wia się, gdy od­da­wa­nie stol­ca od­by­wa się rza­dziej niż trzy razy w ty­go­dniu i/lub to­wa­rzy­szą mu do­dat­ko­we nie­przy­jem­ne ob­ja­wy.

Jakie są ob­ja­wy za­par­cia?

Za­twier­dze­nie nie jest cho­ro­bą, ale sta­nem o pew­nych cha­rak­te­ry­stycz­nych ob­ja­wach. To także ważny sy­gnał świad­czą­cy o kon­dy­cji ukła­du po­kar­mo­we­go. Na­wra­ca­ją­ce i na­si­la­ją­ce się za­par­cia mogą świad­czyć o roz­wo­ju po­waż­nych do­le­gli­wo­ści tra­wien­nych. Nie na­le­ży ich lek­ce­wa­żyć i w od­po­wied­nim mo­men­cie roz­po­cząć dia­gno­sty­kę po kon­sul­ta­cji z le­ka­rzem.

Za­trzy­ma­nie tre­ści po­kar­mo­wej w je­li­tach daje takie ob­ja­wy, jak:

• ból brzu­cha, który znika po wy­próż­nie­niu
• wzdę­ty i twar­dy brzuch, uczu­cie peł­no­ści i dys­kom­for­tu w jamie brzusz­nej
• trud­ność z wy­próż­nia­niem, które spra­wia ból, a w kale za­uwa­żal­ny jest śluz lub krew
• twar­dy i zbity sto­lec
• uczu­cie nie­peł­ne­go wy­próż­nie­nia, mimo sil­ne­go par­cia.

Już przy pierw­szych ob­ja­wach warto się­gnąć po do­mo­we spo­so­by na za­twar­dze­nie. A jeśli pro­blem na­si­la się lub na­wra­ca – warto na stałe wdro­żyć me­to­dy za­po­bie­ga­nia za­par­ciom w przy­szło­ści.

Do­mo­we spo­so­by – dieta prze­ciw za­par­ciom

W za­po­bie­ga­niu za­par­ciom i innym pro­ble­mom tra­wien­nym klu­czo­we zna­cze­nie ma dieta i co­dzien­ne na­wy­ki ży­wie­nio­we. By treść po­kar­mo­wa spraw­nie prze­cho­dzi­ła przez je­li­ta, ja­dło­spis po­wi­nien za­wie­rać duże ilo­ści błon­ni­ka (włók­na) po­kar­mo­we­go. Sporo znaj­dzie­my go w owo­cach i wa­rzy­wach oraz wielu pro­duk­tach po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go. Błon­nik to część po­kar­mów, która w zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści nie jest tra­wio­na, za to pełni funk­cje re­gu­lu­ją­ce i po­bu­dza mo­to­ry­kę jelit. Dzię­ki temu tre­ści nie za­le­ga­ją w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym.

Po jakie po­kar­my się­gnąć, aby wzbo­ga­cić dietę w błon­nik? Warto przede wszyst­kim włą­czyć pro­duk­ty z peł­ne­go ziar­na (pie­czy­wo, ma­ka­ro­ny), brą­zo­wy ryż, kasze (ja­gla­na, gry­cza­na), płat­ki (owsia­ne, jęcz­mien­ne), ro­śli­ny strącz­ko­we, owoce su­szo­ne (śliw­ki, mo­re­le, ro­dzyn­ki), sie­mię lnia­ne.

Zdro­we płyny

Dru­gim waż­nym czyn­ni­kiem w pro­fi­lak­ty­ce prze­ciw za­par­ciom jest od­po­wied­nie na­wod­nie­nie or­ga­ni­zmu. Za­po­bie­ga to zbi­ja­niu się tre­ści po­kar­mo­wej i uspraw­nia jej pasaż w je­li­tach. Co pić? Przede wszyst­kim nie­ga­zo­wa­ną wodę mi­ne­ral­ną, soki i smo­othies owocowo-​warzywne i her­ba­ty zio­ło­we. Mają do­bro­czyn­ny wpływ na or­ga­nizm, nie tylko pod kątem za­po­bie­ga­nia za­par­ciom.

Dla osób zma­ga­ją­cych się z na­wra­ca­ją­cy­mi się za­par­cia­mi, po­le­ca­ne jest picie co­dzien­nie rano na czczo cie­płej wody z cy­try­ną. Uru­cha­mia ona me­cha­ni­zmy tra­wien­ne jesz­cze przed pierw­szym po­sił­kiem, sty­mu­lu­jąc spraw­ne funk­cjo­no­wa­nie me­ta­bo­li­zmu.

Dla pra­wi­dło­we­go funk­cjo­no­wa­nia flory bak­te­ryj­nej ważne jest do­star­cza­nie do­bro­czyn­nych bak­te­rii o wła­ści­wo­ściach pro­bio­tycz­nych. Warto sto­so­wać pro­bio­ty­ki do­stęp­ne w ap­te­ce bez re­cep­ty lub włą­czyć do diety ki­szon­ki lub fer­men­to­wa­ne na­po­je mlecz­ne, takie jak: ke­fi­ry, jo­gur­ty na­tu­ral­ne, zsia­dłe mleko.

Re­gu­lar­na ak­tyw­ność fi­zycz­na za­po­bie­ga za­sto­jom w je­li­tach

Ćwi­cze­nia nie tylko uspraw­nia­ją pro­ce­sy tra­wie­nie, ale mają też „me­cha­nicz­ny” wpływ na je­li­ta. Po­ru­sza­ją­ce się ciało i ak­tyw­ność mię­śni ma­su­je je­li­ta, co sty­mu­lu­je pasaż je­li­to­wy. Przy sie­dzą­cym try­bie życia prze­su­wa­nie się tre­ści w je­li­tach jest spo­wol­nio­ne i po­wo­du­je jej za­le­ga­nie. Re­gu­lar­ne ćwi­cze­nia sty­mu­lu­ją ruchy pe­ry­stal­tycz­ne jelit, co za­po­bie­ga na­wra­ca­ją­cym za­par­ciom.

Bie­ga­nie, pły­wa­nie, spa­ce­ry, joga, nor­dic wal­king, jazda na ro­we­rze – to tylko przy­kła­do­we ak­tyw­no­ści, które są po­moc­ne w walce z za­twar­dze­nia­mi. Warto wy­bie­rać ćwi­cze­nia do­sto­so­wa­ne do stanu zdro­wia, kon­dy­cji i moż­li­wo­ści or­ga­ni­zmu.

Pre­pa­ra­ty zio­ło­we uła­twia­ją­ce wy­próż­nie­nie

Już przy pierw­szych ob­ja­wach warto się­gnąć po zioła na trawienie, które po­ma­ga­ją ła­god­nie ra­dzić sobie z za­par­cia­mi w wa­run­kach do­mo­wych. Ro­ślin­ne środ­ki prze­czysz­cza­ją­ce wy­stę­pu­ją za­zwy­czaj w for­mie ta­ble­tek, kap­su­łek lub ziół do za­pa­rza­nia. Ich skład­ni­ki sty­mu­lu­ją mo­to­ry­kę jelit i dzia­ła­ją draż­nią­co na błonę ślu­zo­wą, co uła­twia wy­próż­nie­nie.

Wśród ziół o dzia­ła­niu prze­czysz­cza­ją­cym naj­czę­ściej wy­róż­nia się: senes, kru­szy­nę, rze­wień, aloes. Alax jest zio­ło­wym le­kiem na za­par­cia bez re­cep­ty dostępnym w ap­te­kach. Za­wie­ra sprosz­ko­wa­ny sok z liści alo­esu i wy­ciąg z kory kru­szy­ny. Alax prze­zna­czo­ny jest do krót­ko­trwa­łe­go sto­so­wa­nia w spo­ra­dycz­nie po­ja­wia­ją­cych się za­par­ciach.

Sie­dzą­cy tryb życia, praca w domu, mało ak­tyw­no­ści fi­zycz­nej i dieta uboga w błon­nik – to naj­częst­sze przy­czy­ny za­parć. To pro­blem do­ty­ka­ją­cy osób w każ­dym wieku, w więk­szo­ści przy­pad­ków wy­ni­ka­ją­cy z nie­wła­ści­we­go stylu życia. Jak do­mo­wy­mi spo­so­ba­mi po­ra­dzić sobie z przej­ścio­wy­mi za­par­cia­mi? Pod­po­wia­da­my.

Za­twar­dze­nia okre­śla­ne jako przy­pad­ko­we i krót­ko­trwa­łe przy­tra­fia­ją się nie­mal każ­de­mu z nas. Po­dróż, nagła zmia­na na­wy­ków ży­wie­nio­wych czy nie­do­sta­tecz­na ilość pły­nów – te czyn­ni­ki mogą spo­wo­do­wać jed­no­ra­zo­we pro­ble­my z pra­wi­dło­wym funk­cjo­no­wa­niem ukła­du po­kar­mo­we­go.

Gdy do­le­gli­wość za­czy­na się prze­dłu­żać do kilku dni i na­wra­ca okre­so­wo, wów­czas mówi się o za­par­ciach krót­ko­trwa­łych. Gdy ob­ja­wy za­czy­na­ją po­ja­wiać się z pewną re­gu­lar­no­ścią, warto zwró­cić się do le­ka­rza po kon­sul­ta­cję i wy­ko­nać do­dat­ko­we ba­da­nia. W ta­kich sy­tu­acjach za­par­cia mogą wy­ni­kać z nie­pra­wi­dło­wej diety, ale mogą też być zwią­za­ne z po­waż­niej­szą cho­ro­bą. To ważny sy­gnał alar­mo­wy, nie na­le­ży go lek­ce­wa­żyć.

Czym jest za­par­cie?

Naj­pro­ściej mó­wiąc, za­par­cie po­ja­wia się w sy­tu­acji, kiedy czę­stość wy­próż­nień jest mniej­sza niż zwy­kle. Wy­próż­nie­nia 2 razy w ty­go­dniu lub rza­dziej to już po­waż­ny sy­gnał, że w je­li­tach dzie­je się coś nie­do­bre­go. Przy rzad­szym od­da­wa­niu stol­ca jest on twar­dy, od­da­wa­ny z wy­sił­kiem, cza­sa­mi nawet z bólem. Po­ja­wia się uczu­cie peł­ne­go i twar­de­go brzu­cha i nie­peł­ne­go wy­próż­nie­nia. Pro­blem, choć czę­sto ba­ga­te­li­zo­wa­ny, do­ty­czy aż do trze­ciej osoby, czę­ściej ko­biet niż męż­czyzn.

Mo­to­ry­ka jelit zwal­nia z wie­kiem. To dla­te­go wiele star­szych osób skar­ży się na pro­ble­my z wy­próż­nia­niem. Ale jak po­ka­zu­je prak­ty­ka, coraz czę­ściej na za­twar­dze­nia skar­żą się osoby w każ­dym wieku.

Jakie są przy­czy­ny za­parć?

Pro­ble­my z re­gu­lar­nym wy­próż­nia­niem mogą wy­ni­kać z wielu przy­czyn. Więk­szość do­le­gli­wo­ści o cha­rak­te­rze tym­cza­so­wym wy­ni­ka z błę­dów ży­wie­nio­wych, naj­częst­sze przy­czy­ny to m.in.:

• dieta o dużej za­war­to­ści wę­glo­wo­da­nów pro­stych i tłusz­czów
• po­sił­ki ubo­gie w błon­nik
• mało owo­ców i wa­rzyw, które są nie tylko źró­dłem błon­ni­ka, ale też wi­ta­min i skład­ni­ków mi­ne­ral­nych
• nie­re­gu­lar­ne po­sił­ki
• spo­ży­wa­nie zbyt późno ostat­nie­go po­sił­ku – treść po­kar­mo­wa za­le­ga w je­li­tach, spo­wol­nio­na jest pe­ry­stal­ty­ka
• mała ilość wy­pi­ja­nych zdro­wych pły­nów.

Za­par­cia czę­sto po­ja­wia­ją się w po­dró­ży, kiedy or­ga­nizm zmu­szo­ny jest zmie­nić nieco swój me­ta­bo­lizm, po­nad­to zwy­kle wiąże się to ze zmia­ną na­wy­ków ży­wie­nio­wych i nieco zmo­dy­fi­ko­wa­nym skła­dem po­sił­ków.

Wśród in­nych przy­czyn za­twar­dzeń krót­ko­trwa­łych wy­mie­nia się:

• sie­dzą­cy tryb życia
• mała ak­tyw­ność fi­zycz­na
• nad­uży­wa­nie środ­ków prze­czysz­cza­ją­cych
• prze­trzy­my­wa­nie po­trze­by wy­próż­nie­nia
• sto­so­wa­nie nie­któ­rych leków.

Edu­ka­cja i praca z domu oraz ogra­ni­cze­nie prze­miesz­cza­nia się zwią­za­ne z pan­de­mią ko­ro­na­wi­ru­sa i ochro­ną przed za­ka­że­niem spra­wi­ły, że pro­blem za­parć nawet u mło­dych osób za­ostrzył się. Ob­fi­ta dieta po­łą­czo­na z małą ilo­ścią ruchu spra­wia­ją, że dużym za­gro­że­niem staje się nad­wa­ga i do­le­gli­wo­ści ze stro­ny ukła­du po­kar­mo­we­go, w tym za­par­cia i nie­straw­ność.

Do­mo­we spo­so­by na za­par­cia – co zro­bić, gdy przy­tra­fi nam się za­twar­dze­nie?

Przy in­cy­den­tal­nych do­le­gli­wo­ściach warto w pierw­szej ko­lej­no­ści spró­bo­wać do­mo­wych metod na za­par­cia, które w więk­szo­ści przy­pad­ków są sku­tecz­ne i po­zwa­la­ją na po­wrót do zwy­kłej czę­sto­ści wy­próż­nień. Gdyby jed­nak oka­za­ły się nie­sku­tecz­ne lub ob­ja­wy nie ustę­po­wa­ły do pew­nym cza­sie, warto skie­ro­wać swoje kroki do spe­cja­li­sty i wy­ko­nać ba­da­nia dia­gno­stycz­ne. To po­zwo­li mieć pew­ność, że za przej­ścio­wym za­par­ciem nie kryje się roz­wi­ja­ją­ca się po­waż­na cho­ro­ba.

Przy spo­ra­dycz­nie wy­stę­pu­ją­cych za­par­ciach warto się­gnąć po pre­pa­ra­ty na tra­wie­nie oraz po leki na za­par­cia do­stęp­ne w ap­te­ce bez re­cep­ty. Alax to zio­ło­wy lek OTC, który za­wie­ra w skła­dzie sprosz­ko­wa­ny sok z liści alo­esu i wy­ciąg suchy z kory kru­szy­ny. Obie te sub­stan­cje czyn­ne za­wie­ra­ją związ­ki an­tra­no­ido­we o ła­god­nych wła­ści­wo­ściach prze­czysz­cza­ją­cych. Lek prze­zna­czo­ny jest do krót­ko­trwa­łe­go sto­so­wa­nia w spo­ra­dycz­nie wy­stę­pu­ją­cych za­par­ciach.

Gdy pro­ble­my z je­li­ta­mi i za­twar­dze­nia mają cha­rak­ter na­wra­ca­ją­cy, wów­czas warto zmo­dy­fi­ko­wać nieco swoje na­wy­ki, aby unik­nąć za­parć.

Co po­mo­że za­po­biec za­twier­dze­niom?

• Zmia­na diety. Ure­gu­lo­wa­nie pór po­sił­ków, je­dze­nie mniej­szej ilo­ści, ale czę­ściej i o okre­ślo­nych po­rach, uni­ka­nie póź­nych ko­la­cji i pod­ja­da­nia w nocy – po­sił­ki po­win­ny być lek­ko­straw­ne i spo­ży­wa­ne o kon­kret­nych po­rach. Z ja­dło­spi­su na­le­ży wy­klu­czyć po­kar­my cięż­ko­straw­ne, bo­ga­te w tłusz­cze i pro­ste wę­glo­wo­da­ny. W za­mian po­sił­ki warto oprzeć na pro­duk­tach z peł­ne­go ziar­na, wa­rzy­wach i owo­cach. By ure­gu­lo­wać czę­stość wy­próż­nień, do­brze jest przyj­mo­wać co­dzien­nie na­tu­ral­ne sie­mię lnia­ne.
• Wię­cej zdro­wych pły­nów. Woda mi­ne­ral­na nie­ga­zo­wa­na, świe­żo wy­ci­ska­ne soki wa­rzyw­ne, her­ba­ty zio­ło­we – po­pi­ja­ne ma­ły­mi ły­ka­mi przez cały dzień zna­czą­cą zmniej­sza­ją ry­zy­ko po­ja­wie­nia się za­par­cia. Roz­rze­dza­ją i na­wad­nia­ją treść po­kar­mo­wą w je­li­tach, uspraw­nia­ją prze­su­wa­nie się jej i wchła­nia­nie. Uła­twia­ją też wy­próż­nia­nie. Aby rano po­bu­dzić układ po­kar­mo­wy do dzia­ła­nia warto zaraz po prze­bu­dze­niu wy­pi­jać szklan­kę let­niej wody z do­dat­kiem soku z cy­try­ny, kefir, sok z ki­szo­nej ka­pu­sty lub napój z miodu za­la­ne­go po­przed­nie­go wie­czo­ra let­nią wodą.
• Re­gu­lar­na ak­tyw­ność fi­zycz­na. Co­dzien­ne dawki ruchu po­bu­dza­ją me­ta­bo­lizm i uspraw­nia­ją pe­ry­stal­ty­kę je­li­to­wą. Wy­star­czy co­dzien­ny spa­cer, jazda na ro­we­rze lub nawet ze­staw do­mo­wych ćwi­czeń by „roz­ru­szać” or­ga­nizm. Ak­tyw­ność nie musi być for­su­ją­ca i in­ten­syw­na, wy­star­czy, by an­ga­żo­wa­ła wiele par­tii mię­śni i by wy­ko­ny­wać ją re­gu­lar­nie.
• Ure­gu­lo­wa­nie trybu życia. Ru­ty­na, brak stre­su i co­dzien­ny wy­po­czy­nek są sprzy­mie­rzeń­ca­mi pra­wi­dło­we­go funk­cjo­no­wa­nia ukła­du po­kar­mo­we­go. Warto o nie za­dbać, nie tylko w kon­tek­ście pro­fi­lak­ty­ki za­parć.

Przy­czy­ny wy­stę­po­wa­nia są różne. Do naj­częst­szych na­le­ży nie­wła­ści­wa dieta, sie­dzą­cy tryb życia, tym­cza­so­we lub dłu­go­trwa­łe od­czu­wa­nie stre­su czy współ­wy­stę­po­wa­nie in­nych cho­rób. W przy­pad­ku po­ja­wie­nia się tej przy­pa­dło­ści warto się­gnąć po na­tu­ral­ne spo­so­by ra­dze­nia sobie z tą do­le­gli­wo­ścią. 

Czym są za­par­cia?

Za­par­cia to trud­no­ści z wy­próż­nia­niem się. Wy­stę­pu­ją, gdy reszt­ki je­dze­nia za­le­ga­ją w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym. W cza­sie za­par­cia treść po­kar­mo­wa staje się gęst­sza i po­wo­du­je pro­ble­my z jej wy­da­le­niem. Osoba może wy­raź­nie od­czu­wać po­trze­bę, któ­rej nie może za­spo­ko­ić. Taki pro­blem w dłuż­szej per­spek­ty­wie może do­pro­wa­dzić nawet do uszko­dze­nia jelit.

Ro­dza­je za­parć

Trud­no­ści z wy­próż­nia­niem można po­dzie­lić zgod­nie z czę­sto­tli­wo­ścią ich wy­stę­po­wa­nia. W ten spo­sób wy­róż­nia się za­par­cia:

• krót­ko­trwa­łe – trwa­ją­ce krót­ko, ale ma­ją­ce cha­rak­ter na­wro­to­wy. Wy­ma­ga­ją kon­sul­ta­cji ze spe­cja­li­stą,
• tym­cza­so­we – spo­wo­do­wa­ne okre­ślo­ną sy­tu­acją, na przy­kład zmia­ną spo­so­bu ży­wie­nia,
• chro­nicz­ne – zwią­za­ne z try­bem życia i na­wy­ka­mi kształ­to­wa­ny­mi od lat,
• na­wy­ko­we – wy­stę­pu­ją­ce u dzie­ci na eta­pie nauki ko­rzy­sta­nia z to­a­le­ty.

Jakie są ob­ja­wy za­parć?

Symp­to­my to­wa­rzy­szą­ce za­par­ciom mają zło­żo­ny cha­rak­ter. Nie­któ­re wy­raź­nie wska­zu­ją na pro­ble­my z funk­cjo­no­wa­niem ukła­du po­kar­mo­we­go, inne z kolei są bar­dziej ogól­ne. O wy­stę­po­wa­niu za­parć mówi się wtedy, gdy:

• wy­da­la­nie od­by­wa się dwa razy w ty­go­dniu albo mniej.
• ko­rzy­sta­nie z to­a­le­ty spra­wia ból,
• sto­lec jest twar­dy, czę­sto po­ja­wia się w nim śluz albo krew,
• po­mi­mo dłu­gie­go po­by­tu w to­a­le­cie ma się uczu­cie, jakby wy­próż­nie­nie było nie­peł­ne.

Za­par­ciom to­wa­rzy­szą takie do­le­gli­wo­ści jak:

• wzdę­cia,
• ocię­ża­łość,
• bóle brzu­cha,
• nud­no­ści,
• brak ape­ty­tu,
• go­rącz­ka i stan pod­go­rącz­ko­wy,
• ogól­ne po­gor­sze­nie sa­mo­po­czu­cia.

Przy­czy­ny za­parć

Po­wo­dy, dla któ­rych do­cho­dzi do wy­stę­po­wa­nia tej do­le­gli­wo­ści, mają różny cha­rak­ter. Można je po­dzie­lić na me­cha­nicz­ne, tok­sycz­ne, czyn­no­ścio­we, psy­chicz­ne, me­ta­bo­licz­ne lub zwią­za­ne z przyj­mo­wa­niem okre­ślo­nych leków. Nie­kie­dy za­par­cia po­ja­wia­ją się jako re­ak­cja or­ga­ni­zmu na dłu­go­trwa­łe igno­ro­wa­nie po­trze­by sko­rzy­sta­nia z to­a­le­ty. Do naj­częst­szych pro­ble­mów z wy­próż­nia­niem się na­le­żą:

• stan za­pal­ny w ukła­dzie po­kar­mo­wym – wy­wo­łu­je zwę­że­nie jelit,
• nie­droż­ność jelit – po­wsta­je na przy­kład w wy­ni­ku prze­pu­kli­ny,
• ze­spół je­li­ta draż­li­we­go – na­prze­mien­nie wy­stę­pu­ją­ce za­par­cia i bie­gun­ki,
• cho­ro­by – cu­krzy­ca, nie­do­czyn­ność tar­czy­cy, de­pre­sja,
• uczu­le­nie na kro­wie mleko,
• stres.

  Po­nad­to pro­ble­my z wy­próż­nia­niem mogą sta­no­wić sku­tek ubocz­ny przyj­mo­wa­nia pre­pa­ra­tów mo­czo­pęd­nych, za­wie­ra­ją­cych opia­ty czy leków sto­so­wa­nych w le­cze­niu cho­ro­by Par­kin­so­na lub drga­wek. Na za­par­cia są rów­nież na­ra­żo­ne osoby, które przyj­mu­ją zbyt duże dawki że­la­za bądź sto­su­ją leki na zgagę, w któ­rych wy­stę­pu­je tle­nek glinu lub wap­nia.

Jak roz­po­zna­je się za­par­cia?

Przy za­par­ciach o cha­rak­te­rze krót­ko­trwa­łym lub chro­nicz­nym na­le­ży udać się do le­ka­rza. Prze­pro­wa­dzi on wy­wiad le­kar­ski i zbada brzuch. Je­że­li pro­ble­my z wy­próż­nia­niem sta­no­wią na­praw­dę mę­czą­cy pro­blem, wów­czas za­le­ca się ba­da­nie per rec­tum na obec­ność krwi uta­jo­nej w kale. Inne me­to­dy, które po­zwa­la­ją jed­no­znacz­nie okre­ślić przy­czy­nę pro­ble­mów z wy­próż­nia­niem się, to ba­da­nie krwi, ko­lo­no­sko­pia lub wy­ko­na­nie wlewu kon­tra­sto­we­go.

Dla­cze­go za­par­cia są tak szko­dli­we dla zdro­wia?

Or­ga­nizm po­przez wy­próż­nia­nie po­zby­wa się resz­tek po­kar­mo­wych, tok­syn i bak­te­rii. Ja­kie­kol­wiek za­bu­rze­nia w wy­ko­ny­wa­niu tej czyn­no­ści uzna­je się za scho­rze­nie, które na­le­ży le­czyć. Prze­wle­kłe za­par­cia pro­wa­dzą do po­wsta­nia wielu groź­nych cho­rób ta­kich jak:

• uchył­ki je­li­ta – wy­pu­kło­ści po­ja­wia­ją­ce się na bło­nie ślu­zo­wej je­li­ta, do któ­rych może prze­do­stać się treść po­kar­mo­wa. Grozi to sta­na­mi za­pal­ny­mi je­li­ta, a nawet jego pęk­nię­ciem.
• cho­ro­ba he­mo­ro­idal­na – he­mo­ro­idy czyli guzki krwaw­ni­cze, to na­czy­nia krwio­no­śne, które od­po­wia­da­ją za kon­tro­lo­wa­nie pro­ce­su wy­da­la­nia. Na­cisk na jamę brzusz­ną pod­czas na­pi­na­nia mię­śni brzu­cha przy za­par­ciu pro­wa­dzi do stanu za­pal­ne­go he­mo­ro­idów.
• ka­mie­nie ka­ło­we – nie­kie­dy w wy­ni­ku prze­wle­kłe­go za­par­cia treść po­kar­mo­wa staje się twar­da jak ka­mień. Przez to po­draż­nia ślu­zów­kę je­li­ta, pro­wa­dzi do nie­droż­no­ści, a nawet po­wsta­nia wrzo­dów.
• gólne za­tru­cie or­ga­ni­zmu – wzdę­cia, gazy, bóle głowy oraz ogól­ne osła­bie­nie or­ga­ni­zmu. Ob­ja­wem za­tru­cia są także pro­ble­my ze skórą i brzyd­ki za­pach z ust. Taki stan po­wo­du­je rów­nież znacz­ne pro­ble­my z ukła­dem od­por­no­ścio­wym. Z po­wo­du za­parć or­ga­nizm jest bar­dziej po­dat­ny na aler­gie i prze­zię­bie­nia.
• pro­ble­my zwią­za­ne z psy­chi­ką i emo­cja­mi – nie­moż­ność wy­próż­nie­nia się ob­cią­ża psy­chi­kę – po­wo­du­je duży stres, przy­czy­nia się do od­czu­wa­nia dys­kom­for­tu w domu oraz w to­wa­rzy­stwie in­nych osób.

Na­le­ży po­waż­nie trak­to­wać za­par­cia rów­nież ze wzglę­du na to, że nie sta­no­wią one cho­ro­by wła­ści­wej. Mogą być ob­ja­wem groź­nych pro­ble­mów ze zdro­wiem ta­kich jak zro­sty jelit, po­li­py, czy rak je­li­ta gru­be­go.

Złoty śro­dek na za­par­cia – dieta, ruch i od­po­czy­nek

Przy walce z za­par­cia­mi nie trze­ba od razu się­gać po roz­wią­za­nia far­ma­ko­lo­gicz­ne. W wielu przy­pad­kach wy­star­czy zmia­na trybu życia, diety, zwięk­sze­nie co­dzien­nej ak­tyw­no­ści fi­zycz­nej oraz zmniej­sze­nie po­zio­mu stre­su. Warto za­cząć sto­so­wać na­tu­ral­ny śro­dek na za­par­cia w po­sta­ci su­ple­men­tu Alax Fix, który po­zy­tyw­nie wpły­wa na funk­cjo­no­wa­nie ukła­du po­kar­mo­we­go. Na­le­ży jed­nak pod­kre­ślić, że su­ple­men­ty nie sta­no­wią wła­ści­we­go roz­wią­za­nia pro­ble­mu, są je­dy­nie środ­kiem wspo­ma­ga­ją­cym i po­win­no się je sto­so­wać do­raź­nie.

Wa­rzy­wa i owoce spo­so­bem na za­par­cia

Aby po­zbyć się pro­ble­mów w to­a­le­cie, naj­pierw po­win­ni­śmy zmie­nić nasze przy­zwy­cza­je­nia w kuch­ni. Do co­dzien­nej diety trze­ba ko­niecz­nie włą­czyć wa­rzy­wa i owoce. Za­wie­ra­ją one nie­zbęd­ny dla or­ga­ni­zmu błon­nik, który po­bu­dza pe­ry­stal­ty­kę jelit, czyli po­pra­wia od­ruch prze­su­wa­nia tre­ści po­kar­mo­wej. Taka dieta jest na­zy­wa­na dietą bo­ga­to­reszt­ko­wą. Za­le­ca się spo­ży­wa­nie, co naj­mniej 500 gra­mów wa­rzyw i 300 gra­mów owo­ców dzien­nie, naj­le­piej w wer­sji su­ro­wej lub go­to­wa­nej. Szcze­gól­nie po­le­ca­ne są mar­chew­ki, bu­ra­ki, pa­pry­ka, cu­ki­nia, jabł­ka, po­ma­rań­cze, a także świe­że i su­szo­ne śliw­ki.

Pro­duk­ty peł­no­ziar­ni­ste i ki­szon­ki

Na­le­ży za­mie­nić pro­duk­ty ze zbóż oczysz­czo­nych na ich peł­no­ziar­ni­ste od­po­wied­ni­ki. Za­miast bia­łe­go pie­czy­wa, ryżu i pszen­ne­go ma­ka­ro­nu le­piej wy­bie­rać chleb ra­zo­wy, kasze oraz brą­zo­wy ma­ka­ron. Z tłusz­czy po­le­ca się pro­duk­ty takie jak oliwa z oli­wek, oleje tło­czo­ne na zimno i masło (w roz­sąd­nych ilo­ściach). Bar­dzo ko­rzyst­nie na układ po­kar­mo­wy dzia­ła sie­mię lnia­ne, które można do­da­wać do po­traw albo pić w po­sta­ci na­pa­ru. Na­tu­ral­ny śro­dek na za­par­cia sta­no­wi rów­nież po­ży­wie­nie pod­da­ne fer­men­ta­cji, w tym każdy ro­dzaj ki­szo­nych wa­rzyw – ogór­ki, ka­pu­sta, cu­ki­nia, bu­ra­ki – oraz pro­duk­ty mlecz­ne takie jak kefir, ma­ślan­ka czy jo­gurt.

Co na za­par­cia? Zioła i na­tu­ral­ne pre­pa­ra­ty

W usu­wa­niu pro­ble­mów z wy­próż­nia­niem się nie­zbęd­ne jest zwięk­sze­nie co­dzien­nej dawki za­ży­wa­nych pły­nów, a także wzbo­ga­ce­nie jej o na­tu­ral­ne su­ple­men­ty diety. Od­po­wied­nia ilość wody w or­ga­ni­zmie od­po­wia­da za pra­wi­dło­we for­mo­wa­nie się tre­ści po­kar­mo­wej. Środ­ki, które można zażyć pod­czas za­parć:

• senes – za­wie­ra sub­stan­cje czyn­ne mają dosyć silne dzia­ła­nie prze­czysz­cza­ją­ce i oczysz­cza­ją­ce. Na­le­ży sto­so­wać go ści­śle z za­le­ce­nia­mi ulot­ki;
• koper wło­ski – pro­wa­dzi do usu­nię­cia gazów i wzdęć, a także ni­we­lu­je uczu­cie cięż­ko­ści;
• babka płesz­nik – uspraw­nia pracę jelit, a dzię­ki za­war­to­ści śluzu po­pra­wia stan błony ślu­zo­wej, dla­te­go jest po­le­ca­ny przy sta­nach za­pal­nych je­li­ta.

Osoby, które nie prze­pa­da­ją za sma­kiem zio­ło­wych na­pa­rów, po­win­ny się­gnąć po ro­ślin­ne pro­duk­ty lecz­ni­cze w po­sta­ci ta­ble­tek ta­kich jak Alax. W ich skła­dzie znaj­du­je się m. in. wy­ciąg z kory kru­szy­ny oraz sprosz­ko­wa­ny sok z liści alo­esu, które po­lep­sza­ją ruchy pe­ry­stal­tycz­ne jelit. Pomocne mogą okazać się również zioła wspomagające trawienie w formie naparów.

Czego le­piej uni­kać?

Z diety na­le­ży wy­klu­czyć pro­duk­ty wy­so­ce prze­two­rzo­ne o ni­skiej za­war­to­ści błon­ni­ka takie jak sło­dy­cze, słone prze­ką­ski, białe pie­czy­wo i fast-​foody. Pro­ble­my z wy­próż­nia­niem po­wo­du­je nad­mier­ne spo­ży­wa­nie mięsa, wę­dlin i tłusz­czu zwie­rzę­ce­go. Można rów­nież zre­zy­gno­wać z wa­rzyw, które od­po­wia­da­ją za wzdę­cia, czyli ro­ślin strącz­ko­wych, ka­pu­sty i ka­la­fio­ra. Na­le­ży jed­nak pa­mię­tać, że te wa­rzy­wa są bo­ga­te w błon­nik i warto, aby były włą­czo­ne do diety.

Ak­tyw­ność fi­zycz­na – na­tu­ral­ny śro­dek na za­par­cia

Ruch to drugi naj­waż­niej­szy czyn­nik w le­cze­niu za­parć. Nie musi być on in­ten­syw­ny, wy­star­czy co­dzien­nie pół go­dzin­ny spa­cer – ważne, aby ru­szać się re­gu­lar­nie. Ruch jelit wspo­ma­ga każda ak­tyw­ność fi­zycz­na, w tym szcze­gól­nie bie­ga­nie, fit­ness, joga, jazda na ro­we­rze i pły­wa­nie. Warto dodać do tego ćwi­cze­nia na mię­śnie brzu­cha. Osoby wy­ko­nu­ją­ce pracę sie­dzą­cą po­win­ny, co go­dzi­nę wsta­wać od biur­ka i prze­spa­ce­ro­wać się, a naj­le­piej wy­ko­nać kilka ćwi­czeń. Po­moc­ne są rów­nież de­li­kat­ne ma­sa­że brzu­cha lub cie­płe okła­dy.

Sprawdź również: leki na zaparcia

Roz­ła­duj stres

Stres jest dobry tylko wtedy, gdy trwa krót­ko. Wów­czas zy­sku­je­my mo­bi­li­za­cję do wy­ko­na­nia okre­ślo­nej czyn­no­ści. Jed­nak chro­nicz­ne na­pię­cie w ciele pro­wa­dzi do wielu kło­po­tów ze zdro­wiem, w tym rów­nież do za­parć. Osoby bo­ry­ka­ją­ce się z od­czu­wa­niem nad­mier­ne­go stre­su po­win­ny wy­pró­bo­wać tech­nik re­lak­sa­cyj­nych. Po­moc­na jest rów­nież me­dy­ta­cja, bar­dziej opty­mi­stycz­ne na­sta­wie­nie, ogra­ni­cze­nie czyn­ni­ków stre­so­gen­nych, spę­dza­nie wię­cej czasu z bli­ski­mi oso­ba­mi oraz co­dzien­ne wy­sy­pia­nie się.

Po­że­gnaj za­par­cia na za­wsze

Trwa­ła zmia­na do­tych­cza­so­wych na­wy­ków po­zwa­la sku­tecz­nie po­zbyć się pro­ble­mów z wy­próż­nia­niem. Po­wyż­sze za­le­ce­nia po­lep­sza­ją nie tylko stan jelit, ale po­pra­wia­ją rów­nież ogól­ne zdro­wie i sa­mo­po­czu­cie.

Pro­ble­my z tra­wie­niem do­ty­czą nie­mal każ­de­go z nas. Nie­któ­rzy bo­ry­ka­ją się z nimi na co dzień, inni od czasu do czasu, np. po ob­fi­tych i cięż­ko­straw­nych świą­tecz­nych po­sił­kach. Zgaga, ból brzu­cha, wzdę­cia, za­par­cia, kolka, od­bi­ja­nie, uczu­cie cięż­ko­ści i peł­no­ści w je­li­tach – te nie­przy­jem­ne ob­ja­wy po­tra­fią na­praw­dę utrud­nić co­dzien­ne funk­cjo­no­wa­nie. Pod­po­wia­da­my, jak sobie z nimi ra­dzić do­mo­wy­mi spo­so­ba­mi. Jakie zioła są dobre na tra­wie­nie?

Tra­wie­nie to skom­pli­ko­wa­ny pro­ces – bie­rze w nim udział nie tylko wiele struk­tur prze­wo­du po­kar­mo­we­go, ale także na­rzą­dy po­ło­żo­ne poza nim, jak: trzust­ka, wą­tro­ba, drogi żół­cio­we z pę­che­rzy­kiem żół­cio­wym. Tra­wie­nie i prze­mia­ny me­ta­bo­licz­ne są do­dat­ko­wo re­gu­lo­wa­ne przez sze­reg hor­mo­nów, en­zy­mów i in­nych sub­stan­cji wspo­ma­ga­ją­cych prze­bieg prze­mia­ny ma­te­rii w ludz­kim or­ga­ni­zmie.

Na pra­wi­dło­we tra­wie­nie wpły­wa wiele czyn­ni­ków, to przede wszyst­kim:

tempo me­ta­bo­li­zmu, czyli szyb­kość prze­mian w or­ga­ni­zmie, za­leż­na w dużej mie­rze od skłon­no­ści dzie­dzicz­nych; dieta, ja­kość żyw­no­ści, skład ja­dło­spi­su, za­war­tość w die­cie pro­duk­tów na­pę­dza­ją­cych me­ta­bo­lizm (np. błon­ni­ka) lub tych utrud­nia­ją­cych tra­wie­nie (m.in. dużo tłusz­czów na­sy­co­nych, wy­so­ko prze­two­rzo­na żyw­ność); płyny, przede wszyst­kim ilość zdro­wych pły­nów (woda, her­ba­ty zio­ło­we, soki owocowo-​warzywne) wy­pi­ja­nych każ­de­go dnia; ak­tyw­ność fi­zycz­na, co­dzien­na dawka ruchu, tryb życia (ak­tyw­ny czy sie­dzą­cy); cho­ro­by to­wa­rzy­szą­ce wpły­wa­ją­ce m.in. na pe­ry­stal­ty­kę je­li­to­wą czy wy­dzie­la­nie żółci i en­zy­mów tra­wien­nych.

Jak po­pra­wić tra­wie­nie? 10 do­mo­wych spo­so­bów na dobry me­ta­bo­lizm!

Spo­ży­waj re­gu­lar­ne po­sił­ki. Spo­ży­waj mniej ob­fi­te po­sił­ki, ale czę­ściej, w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu – opty­mal­nie co 3-4 go­dzi­ny. Or­ga­nizm ła­twiej stra­wi mniej­sze por­cje żyw­no­ści, po­nad­to wy­kształ­ci się w nim tzw. pa­mięć me­ta­bo­licz­na – o okre­ślo­nych go­dzi­nach układ po­kar­mo­wy bę­dzie wy­dzie­lał wię­cej en­zy­mów tra­wien­nych. Jedz nie­wiel­kie por­cje. Częst­sze, a mniej ob­fi­te po­sił­ki to jedno. Jed­nak można jesz­cze w inny spo­sób zmniej­szyć zja­da­ną ilość żyw­no­ści. Nie na­kła­daj na ta­lerz od razu ca­łe­go po­sił­ku (wtedy ra­czej na pewno ją całą zjesz), ale ma­ły­mi por­cja­mi. Skończ po­si­łek, kiedy po­czu­jesz, że głód zo­stał za­spo­ko­jo­ny. Unik­niesz w ten spo­sób prze­je­dze­nia. Gryź i do­kład­nie roz­drab­niaj. Znajdź czas, aby spo­ży­wać po­sił­ki w spo­ko­ju, bez po­śpie­chu. Im le­piej prze­żu­te i roz­drob­nio­ne po­kar­my, tym ła­twiej je potem stra­wić. Zjedz, a potem po­pi­jaj. Spró­buj pić do­pie­ro po skoń­czo­nym po­sił­ku. Jeśli jed­nak mu­sisz pić w trak­cie, pa­mię­taj, aby naj­pierw prze­ły­kać kęsy, a potem do­pie­ro je po­pi­jać. Nigdy nie pij pod­czas prze­żu­wa­nia! Dbaj o dobre na­wod­nie­nie or­ga­ni­zmu. Wy­pi­jaj co­dzien­nie przy­naj­mniej 2 litry zdro­wych pły­nów, w tym: nie­ga­zo­wa­ną wodę, her­ba­ty zio­ło­we, świe­że soki owo­co­we i wa­rzyw­ne, zdro­we zupy, kok­taj­le. Sta­raj się pić ma­ły­mi por­cja­mi, wów­czas płyny zo­sta­ną le­piej wchło­nię­te do or­ga­ni­zmu. Się­gnij po zioła wspo­ma­ga­ją­ce tra­wie­nie. Nie tylko na­wad­nia­ją or­ga­nizm, ale także uspraw­nia­ją pro­ce­sy tra­wien­ne. Jedz pro­duk­ty bo­ga­te w błon­nik. Błon­nik, ina­czej włók­no po­kar­mo­we, pełni bar­dzo ważną rolę w pro­ce­sie prze­su­wa­nia tre­ści po­kar­mo­wej w je­li­tach. Sty­mu­lu­je pe­ry­stal­ty­kę i po­ma­ga usu­wać nie­stra­wio­ne, za­le­ga­ją­ce w je­li­tach reszt­ki. Bo­ga­tym źró­dłem błon­ni­ka są wa­rzy­wa, owoce ze skór­ką, pro­duk­ty z peł­ne­go ziar­na (np. pie­czy­wo ra­zo­we, grube kasze, ra­zo­we ma­ka­ro­ny), musli, płat­ki owsia­ne. Po­kar­my z dużą za­war­to­ścią błon­ni­ka po­ma­ga­ją unik­nąć za­parć i prze­peł­nie­nia prze­wo­du po­kar­mo­we­go. Za­dbaj o pro­bio­ty­ki w co­dzien­nym ja­dło­spi­sie. Pro­bio­ty­ki to pro­duk­ty (np. jo­gurt na­tu­ral­ny, ma­ślan­ka, kefir, ki­szon­ki), które mają ko­rzyst­ny wpływ na florę je­li­to­wą, przez co nie tylko po­pra­wia­ją tra­wie­nie i wchła­nia­nie skład­ni­ków od­żyw­czych, ale też wzmac­nia­ją od­por­ność po­przez ha­mo­wa­nie roz­wo­ju bak­te­rii cho­ro­bo­twór­czych w je­li­tach. Pa­mię­taj: ruch jest dobry na tra­wie­nie. Nie­mal każda ak­tyw­ność fi­zycz­na po­zy­tyw­nie wpły­wa na me­ta­bo­lizm, aby jed­nak bar­dziej „roz­ru­szać” je­li­ta warto po­sta­wić na ćwi­cze­nia roz­cią­ga­ją­ce, jogę, brzusz­ki, skło­ny, przy­sia­dy. Słu­chaj swo­ich jelit. Nie po­wstrzy­muj od­ru­chu wy­próż­nie­nia, po­nie­waż może on za­nik­nąć. Przy twar­dym i bo­lą­cym brzu­chu się­gnij po her­ba­ty prze­czysz­cza­ją­ce, przy wzdę­ciach – pomóż od­pro­wa­dzić gazy z jelit. Pod­czas uczu­cia prze­peł­nie­nia, spró­buj mniej jeść przez kilka dni lub oczy­ścić or­ga­nizm z nad­mia­ru resz­tek po­kar­mo­wych. Tego ro­dza­ju pro­ble­my zda­rza­ją się każ­de­mu, trze­ba jed­nak od­po­wied­nio szyb­ko na nie re­ago­wać, aby nie do­pu­ścić do roz­wo­ju po­waż­niej­szych scho­rzeń.

Zobacz również: suplementy na trawienie i wątrobę

Jakie zioła na tra­wie­nie?

Her­ba­ty zio­ło­we to na­tu­ral­ny i zdro­wy spo­sób na po­pra­wę tra­wie­nia i pro­ce­sów me­ta­bo­licz­nych w or­ga­ni­zmie. Oto naj­po­pu­lar­niej­sze zioła na tra­wie­nie i dobrą pracę ukła­du po­kar­mo­we­go:

• mięta pie­przo­wa – her­ba­ta zio­ło­wa z mięty re­gu­lu­je wy­dzie­la­nie soku żo­łąd­ko­we­go, sty­mu­lu­je pro­duk­cję i wy­dzie­la­nie żółci, po­pra­wia ruchy jelit, ma dzia­ła­nie wia­tro­pęd­ne,
• me­li­sa – ma dzia­ła­nie re­lak­su­ją­ce i re­gu­lu­ją­ce pracę ukła­du po­kar­mo­we­go, zwięk­sza wy­dzie­la­nie soku żo­łąd­ko­we­go,
• mni­szek le­kar­ski – wspo­ma­ga pracę wą­tro­by i oczysz­cza or­ga­nizm z tok­syn,
• koper wło­ski – zmniej­sza uczu­cie peł­no­ści, po­ma­ga za­po­bie­gać wzdę­ciom,
• dziu­ra­wiec – re­gu­lu­je pracę ukła­du po­kar­mo­we­go, wspo­ma­ga pro­duk­cję i wy­dzie­la­nie żółci,
• ru­mia­nek – re­gu­lu­je pracę jelit, po­bu­dza wy­dzie­la­nie żółci, ko­rzyst­nie wpły­wa na ape­tyt, za­po­bie­ga nad­mier­nej fer­men­ta­cji w je­li­tach, uczu­ciu peł­no­ści i wzdę­ciom,
• senes – zioło o dzia­ła­niu prze­czysz­cza­ją­cym, do krót­ko­trwa­łe­go sto­so­wa­nia przy za­par­ciach zwią­za­nych z nie­pra­wi­dło­wym od­ży­wia­niem,
• aloes – ma dzia­ła­nie prze­czysz­cza­ją­ce, sty­mu­lu­je wy­dzie­la­nie żółci,
• ostro­pest pla­mi­sty – re­ge­ne­ru­je i dzia­ła po­zy­tyw­nie na pracę wą­tro­by, wspie­ra pro­duk­cję żółci i po­pra­wia tra­wie­nie.

Warto sto­so­wać także mie­szan­ki zio­ło­we do za­pa­rza­nia na tra­wie­nie, np. Alax fix z se­ne­sem i ko­prem, które dzia­ła­ją wie­lo­kie­run­ko­wo na pracę ukła­du po­kar­mo­we­go.

Je­dze­nie jest dla or­ga­ni­zmu źró­dłem skład­ni­ków od­żyw­czych oraz ener­gii. Z tym zda­niem na pewno zga­dza­ją się wszy­scy. Z je­dze­nia można też czer­pać wiele przy­jem­no­ści, roz­ko­szu­jąc się sma­kiem, za­pa­chem, a także wy­glą­dem po­traw. Czę­sto jed­nak zda­rza się, że ra­dość z je­dze­nia scho­dzi na dal­szy plan, kiedy po po­sił­ku po­ja­wia­ją się do­le­gli­wo­ści ze stro­ny prze­wo­du po­kar­mo­we­go – wzdę­cia lub za­par­cia. Ist­nie­je wiele do­mo­wych spo­so­bów, które mogą je zwal­czyć. Spo­śród nich na uwagę za­słu­gu­ją zioła – mięta i ru­mia­nek na wzdę­cia oraz senes na za­par­cia. Warto też pa­mię­tać o kilku do­brych ra­dach, które po­zwo­lą uchro­nić się przed pro­ble­ma­mi z tra­wie­niem.

Wzdę­cia – jakie są ich przy­czy­ny?

Wzdę­cie brzu­cha to objaw, zwią­za­ny z obec­no­ścią nad­mier­nej ilo­ści gazu w je­li­tach. Z re­gu­ły w je­li­tach znaj­du­je się ok. 200 ml gazu. W nor­mal­nych wa­run­kach jego nad­miar jest stop­nio­wo usu­wa­ny na ze­wnątrz. Je­że­li z ja­kichś po­wo­dów or­ga­nizm nie jest w sta­nie go usu­nąć, mo­że­my od­czuć cha­rak­te­ry­stycz­ne ob­ja­wy tego stanu, mia­no­wi­cie skurcz brzu­cha, nad­mier­ne gazy oraz wzdę­ty brzuch. Co cie­ka­we, nie u wszyst­kich do­cho­dzi wów­czas do po­więk­sze­nia ob­wo­du brzu­cha. Ok. 24% osób cier­pią­cych na wzdę­cia nie za­uwa­ża u sie­bie tego ob­ja­wu. Nie wszy­scy mają jed­na­ko­wą skłon­ność do wzdęć. Sza­cu­je się, że przy­pa­dłość ta wy­stę­pu­je u ok. 10-30% do­ro­słych, przy czym dwa razy czę­ściej u ko­biet, niż u męż­czyzn. Wzdę­cia naj­czę­ściej by­wa­ją spo­wo­do­wa­ne:

1. Spo­ży­wa­niem nie­któ­rych po­kar­mów. Na „czar­nej li­ście” mogą się zna­leźć m.in. ro­śli­ny strącz­ko­we (fa­so­la, groch, so­cze­wi­ca), nie­któ­re wa­rzy­wa i owoce (bruk­sel­ka, ka­pu­sta, ka­la­fior, śliw­ki, mo­re­le), pro­duk­ty peł­no­ziar­ni­ste lub pro­duk­ty mlecz­ne, które są przy­czy­ną wzdęć u osób z nie­to­le­ran­cją lak­to­zy. W tym przy­pad­ku roz­wią­za­niem może być zi­den­ty­fi­ko­wa­nie pro­duk­tu, który nam szko­dzi i wy­klu­cze­nie go z diety.

2. Spo­ży­wa­niem żyw­no­ści wy­so­ko prze­two­rzo­nej. Tutaj wi­no­waj­cą by­wa­ją sło­dzi­ki (np. sor­bi­tol) lub fruk­to­za (cu­kier owo­co­wy). Te sub­stan­cje z re­gu­ły tra­wią się wol­niej, niż zwy­kłe cukry, co także może pro­wa­dzić do po­wsta­wa­nia wzdęć.

3. Prze­ja­da­niem się lub zbyt tłu­stym je­dze­niem. Ogra­ni­cze­nie tłusz­czu w żyw­no­ści z pew­no­ścią po­zwo­li na unik­nię­cie nie­przy­jem­nych ob­ja­wów.

4. Je­dze­niem w po­śpie­chu. Szyb­kie prze­ły­ka­nie kęsów spra­wia, że do prze­wo­du po­kar­mo­we­go do­sta­je się znacz­nie wię­cej po­wie­trza, niż za­zwy­czaj. Razem z po­kar­mem prze­su­wa się ono do jelit, sta­jąc się przy­czy­ną skur­czów i wzdę­cia. Do­sta­wa­niu się po­wie­trza do ukła­du tra­wien­ne­go mogą sprzy­jać także m.in. picie przez słom­kę, żucie gumy, ssa­nie twar­dych lan­dry­nek lub pa­le­nie pa­pie­ro­sów. Naj­le­piej jest spo­ży­wać po­sił­ki w spo­ko­ju i pa­mię­tać, aby każdy kęs prze­żuć do­kład­nie, przy za­mknię­tych ustach.

5. Pi­ciem na­po­jów ga­zo­wa­nych. Dwu­tle­nek węgla, któ­rym są na­sy­ca­ne także może do­sta­wać się do dol­nej czę­ści prze­wo­du po­kar­mo­we­go, po­wo­du­jąc wy­dę­cie jelit. Osoby ze skłon­no­ścią do wzdęć nie po­win­ny się­gać zbyt czę­sto po colę lub le­mo­nia­dę.

6. Stre­sem. Kiedy się de­ner­wu­je­my, naj­czę­ściej od­dy­cha­my głę­bo­ko. To także spra­wia, że po­ły­ka­my znacz­ną ilość po­wie­trza. Tutaj zmia­na diety ra­czej nie pomoże-​ ko­niecz­ne bę­dzie po­ra­dze­nie sobie z tym, co nas stre­su­je.

Ru­mia­nek i mięta – lecz­ni­cze zioła wspo­ma­ga­ją­ce tra­wie­nie

Je­że­li po po­sił­ku nie czu­je­my się zbyt do­brze i boli nas przy tym brzuch, to tro­skli­wa bab­cia lub za­rad­na cio­cia od razu pod­su­wa nam pod nos fi­li­żan­kę mięty, która jest jed­nym z do­mo­wych spo­so­bów na wzdę­cia. Naj­le­piej wypić ją od razu i po­dzię­ko­wać za pomoc. Napar z liści mięty pie­przo­wej uła­twia tra­wie­nie oraz re­gu­lu­je wy­dzie­la­nie soku żo­łąd­ko­we­go i żółci. Dzię­ki temu świet­nie wspo­ma­ga przy nie­straw­no­ści, wzdę­ciach i nad­mier­nych ga­zach. Jedną sa­szet­kę ziół na­le­ży zalać wrzą­cą wodą i pa­rzyć pod przy­kry­ciem od 5 do 8 minut. Ulgę przy pro­ble­mach z tra­wie­niem z pew­no­ścią przy­nie­sie także ru­mia­nek. Po napar z ko­szycz­ków ru­mian­ku można się­gać za każ­dym razem, kiedy od­czu­wa­my u sie­bie wzdę­cie, uczu­cie peł­no­ści po je­dze­niu lub skur­czo­wy ból brzu­cha. Do­bro­czyn­ne wła­ści­wo­ści tych ziół znano już dawno, a ich sku­tecz­ność spra­wi­ła, że sto­su­je się aż do dzi­siaj. Współ­cze­sne her­ba­ty zio­ło­we z pew­no­ścią są godne za­ufa­nia, po­nie­waż pro­du­cen­ci się­ga­ją wy­łącz­nie po spraw­dzo­ne su­row­ce, a cały pro­ces pro­duk­cji pod­le­ga wni­kli­wej kon­tro­li.

Jak po­wsta­ją za­par­cia i jak ich uni­kać?

Za­par­cia, po­dob­nie jak wzdę­cia, nie są groź­ne dla zdro­wia. Po­tra­fią jed­nak być bar­dzo uciąż­li­we. Każdy z nas ma swój wła­sny rytm wy­próż­nień, dla­te­go można przy­jąć, że za­par­cie to każda zmia­na tego rytmu, która wiąże się z trud­no­ścią pod­czas od­da­wa­nia stol­ca . Ich przy­czy­ny mogą być różne. Więk­sza skłon­ność do za­parć to pra­wie za­wsze jest efekt błę­dów ży­wie­nio­wych lub nie­zdro­we­go stylu życia. Wśród naj­częst­szych przy­czyn za­parć mo­że­my wy­mie­nić:

1. Picie zbyt małej ilo­ści wody. Je­że­li ilość wody, która do­cie­ra do or­ga­ni­zmu z po­ży­wie­niem jest nie­wy­star­cza­ją­ca, wów­czas or­ga­nizm stara się ją od­zy­skać ze wszyst­kich moż­li­wych źró­deł, w tym także z kału. To spra­wia, że sto­lec staje się zbity i suchy, a przez to trud­ny do wy­da­le­nia. Picie przy­naj­mniej 1,5 l wody dzien­nie to spo­sób nie tylko na dobre sa­mo­po­czu­cie, ale też na har­mo­nij­ną pracę prze­wo­du po­kar­mo­we­go.

2. Spo­ży­wa­nie zbyt małej ilo­ści błon­ni­ka. Nie­zbęd­nym do­dat­kiem do każ­de­go po­sił­ku są świe­że wa­rzy­wa i owoce. Oprócz wi­ta­min i mi­ne­ra­łów do­star­cza­ją one także błon­ni­ka, który od­po­wia­da za wła­ści­we for­mo­wa­nie stol­ca. Waż­nym źró­dłem błon­ni­ka są rów­nież pro­duk­ty zbo­żo­we peł­no­ziar­ni­ste i na­sio­na ro­ślin strącz­ko­wych. Błon­ni­ka nie za­wie­ra­ją na­to­miast mięso, ryby, mleko i tłusz­cze, dla­te­go kom­po­no­wa­nie diety w opar­ciu tylko o te skład­ni­ki może pro­wa­dzić do pro­ble­mów z za­par­ciem.

3. Zbyt mała ilość ruchu. Nasze je­li­ta pra­cu­ją in­ten­syw­niej, kiedy się ru­sza­my. Sie­dzą­cy tryb życia sprzy­ja za­par­ciom, dla­te­go nawet krót­ki spa­cer każ­de­go dnia ko­rzyst­nie wpły­wa na pracę ukła­du tra­wien­ne­go.

Senes – zioła na za­par­cia

Je­że­li mimo sto­so­wa­nia zrów­no­wa­żo­nej diety i zdro­we­go trybu życia przyj­dzie nam spo­tkać się z uciąż­li­wo­ścią, jaką jest za­par­cie, mo­że­my szu­kać roz­wią­za­nia w na­tu­rze i wypróbować zioła na zaparcia. Od kil­ku­na­stu wie­ków sku­tecz­nym środ­kiem na pro­ble­my z wy­próż­nie­niem jest senes. Na­da­je się do krót­ko­trwa­łe­go sto­so­wa­nia przy za­par­ciach, spo­wo­do­wa­nych błę­da­mi ży­wie­nio­wy­mi. Ogra­ni­cze­nie w sto­so­wa­niu jest ko­niecz­ne, po­nie­waż picie se­ne­su re­gu­lar­nie przez dłuż­szy czas spra­wia, że or­ga­nizm przy­zwy­cza­ja się do niego i efekt dzia­ła­nia staje się słab­szy. Senes jest także prze­ciw­wska­za­ny u dzie­ci do 12 roku życia oraz u ko­biet w ciąży i kar­mią­cych.

Za­par­cia to nie tylko kwe­stia sa­me­go pro­ble­mu z wy­próż­nie­niem, ale także ból, ko­niecz­ność czę­stych i nie­efek­tyw­nych wizyt w to­a­le­cie, oraz cią­głe roz­my­śla­nie, jak im za­ra­dzić. Czy można zli­kwi­do­wać za­par­cia sto­su­jąc wy­cią­gi na­tu­ral­ne? Jakie są sku­tecz­ne i bez­piecz­ne spo­so­by na za­par­cia?

Pro­blem za­parć – czy może do­ty­czyć każ­de­go?

Z pew­no­ścią tak. Na za­par­cia cier­pią osoby w każ­dym wieku, po­czy­na­jąc od naj­młod­szych lat (a nawet mie­się­cy), po wiek star­czy, gdy za­par­cia wręcz się na­si­la­ją. Za­par­cia nie omi­ja­ją także ko­biet w ciąży, które nie­ste­ty bar­dzo czę­sto cier­pią z tego po­wo­du (nie za­po­mi­naj­my, że ko­bie­ty cię­żar­ne i dzie­ci mogą re­gu­lo­wać wy­próż­nie­nia je­dy­nie dietą). Pro­blem za­parć jest kwe­stią fi­zjo­lo­gicz­nych re­ak­cji na nie­wła­ści­wą dietę, czy brak ruchu, ale także efek­tem pa­to­lo­gicz­nych zmian za­cho­dzą­cych w or­ga­ni­zmie.

Czym są za­par­cia – de­fi­ni­cja

Za­par­cia, okre­śla­ne rów­nież jako ob­struk­cja, lub po­tocz­nie za­twar­dze­nie, to trud­no­ści w od­da­wa­niu stol­ca. Pro­blem za­parć jest dia­gno­zo­wa­ny także wów­czas, gdy wy­próż­nie­nia wy­stę­pu­ją rza­dziej niż co dwa dni.

Za­par­cia – przy­czy­ny wy­stę­po­wa­nia

Przy­czyn za­parć na­le­ży po­szu­ki­wać głów­nie w co­dzien­nych na­wy­kach ży­wie­nio­wych i w try­bie życia. Je­że­li dieta nie ob­fi­tu­je w błon­nik i po­kar­my płyn­ne, a rów­no­cze­śnie pro­wa­dzi­my sie­dzą­cy  i pełen stre­su tryb życia, z nie­wiel­ką ilo­ści ak­tyw­no­ści fi­zycz­nej, wów­czas za­par­cia mogą wy­stę­po­wać bar­dzo czę­sto. Jest to tak zwane fi­zjo­lo­gicz­ne pod­ło­że za­parć. Przy­czy­ny za­parć mogą mieć także pa­to­lo­gicz­ne po­cho­dze­nia. Głów­nie do­ty­czą one scho­rzeń w ob­rę­bie jelit: nie­droż­no­ści, blizn i zmian no­wo­two­ro­wych. Po­nad­to za­par­cia mogą wy­ni­kać z za­tru­cia or­ga­ni­zmu oło­wiem lub ar­se­nem. Rów­nież nie­któ­re leki, a w szcze­gól­no­ści sil­nie dzia­ła­ją­ce leki prze­ciw­bó­lo­we i nar­ko­tycz­ne po­wo­du­ją wy­stę­po­wa­nie trud­nych w le­cze­niu za­parć.  

Aloes i kru­szy­na – zioła i her­bat­ka na za­par­cia o po­twier­dzo­nej sku­tecz­no­ści

W me­dy­cy­nie ist­nie­ją pod­sta­wo­we spo­so­by na za­par­cia, które czę­sto są wy­ni­kiem złych na­wy­ków ży­wie­nio­wych i małej ak­tyw­no­ści fi­zycz­nej można ni­we­lo­wać po­przez zmia­nę diety i wpro­wa­dze­nie co­dzien­ne­go wy­sił­ku. Do­raź­nie warto rów­nież sto­so­wać pre­pa­ra­ty za­wie­ra­ją­ce od­po­wied­nie wy­cią­gi ro­ślin­ne. Z pew­no­ścią aloes jest sku­tecz­nym środ­kiem po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go, wy­ko­rzy­sty­wa­nym w ni­we­lo­wa­niu za­parć. W szcze­gól­no­ści warto po­le­cić po­łą­cze­nie eks­trak­tu z alo­esu z wy­cią­giem z kory kru­szy­ny (lek Alax) za­pew­nia­ją­ce wzmo­żo­ne dzia­ła­nie prze­czysz­cza­ją­ce i rów­no­cze­śnie sto­sun­ko­wo szyb­ki efekt.

Alona, czyli stę­ża­ły sok z róż­nych ga­tun­ków alo­esu, za­wie­ra tak zwane an­tra­gli­ko­zy­dy (związ­ki te cha­rak­te­ry­zu­ją się ła­god­nym lub sil­nym dzia­ła­niem prze­czysz­cza­ją­cym, w za­leż­no­ści od bu­do­wy czą­stecz­ki). Me­cha­nizm dzia­ła­nia prze­czysz­cza­ją­ce­go alo­esu po­le­ga na ogra­ni­cza­niu „uciecz­ki” jonów so­do­wych i wody z jelit do krwi, a rów­no­cze­śnie pro­wo­ka­cji na­pły­wu wody z krwi do jelit, dzię­ki czemu masy ka­ło­we zo­sta­ją upłyn­nio­ne. Upłyn­nie­nie mas ka­ło­wych, daje w efek­cie uła­twio­ne i bez­bo­le­sne wy­próż­nie­nie.

Kora kru­szy­ny także za­wie­ra an­tra­związ­ki. Me­cha­nizm dzia­ła­nia kru­szy­ny po­le­ga na draż­nie­niu za­koń­czeń ner­wo­wych jelit, co w efek­cie po­wo­du­je wzmo­że­nie ich ru­chów pe­ry­stal­tycz­nych (umoż­li­wia­ją­cych prze­su­wa­nie się mas ka­ło­wych) oraz ha­mo­wa­niu od­da­wa­niu wody z jelit.

Dzia­ła­nie kory kru­szy­ny można uznać za lekko prze­czysz­cza­ją­ce, a alo­esu – sil­nie prze­czysz­cza­ją­ce. Pierw­sze efek­ty za­sto­so­wa­nia po­wyż­szych wy­cią­gów ro­ślin­nych mogą wy­stą­pić nawet po 8 go­dzi­nach. Dla­te­go też za­le­ca się przyj­mo­wa­nie pre­pa­ra­tów prze­czysz­cza­ją­cych przed snem, aby rano móc z ła­two­ścią do­ko­nać wy­próż­nie­nia.

Je­że­li jed­nak za­par­cia wy­stę­pu­ją dalej po­mi­mo zmia­ny trybu życia i nie mamy pew­no­ści, jaka jest przy­czy­na ich wy­stę­po­wa­nia, na­le­ży zgło­sić się do le­ka­rza.

Na co zwró­cić uwagę wy­bie­ra­jąc środ­ki na prze­czysz­cze­nie?

Przede wszyst­kim warto spraw­dzić:

• Czy dany pre­pa­rat ma sta­tus leku, czy su­ple­men­tu diety?

  Choć wy­da­je się to mało istot­ne dla pa­cjen­ta, bo oba typy pre­pa­ra­tów ku­pu­je­my w ap­te­ce, to jest wręcz prze­ciw­nie. Dla­cze­go? Głów­nie z uwagi na fakt, że su­ple­men­ty diety nie po­sia­da­ją sze­re­gu badań ko­niecz­nych do re­je­stra­cji leków, w tym badań po­twier­dza­ją­cych ich sku­tecz­ność i bez­pie­czeń­stwo, czy też fak­tycz­ną za­war­tość sub­stan­cji czyn­nych. 

• Jakie skład­ni­ki za­wie­ra?

  Za­zwy­czaj za­war­tość dwóch skład­ni­ków o dzia­ła­niu prze­czysz­cza­ją­cym daje lep­szy efekt, niż obec­ność tylko jed­ne­go. Za­rów­no z uwagi na bez­pie­czeń­stwo sto­so­wa­nia (dwu­skład­ni­ko­we leki mogą za­wie­rać sub­stan­cje lecz­ni­cze w mniej­szych daw­kach, niż jed­no­skład­ni­ko­we), jak i sku­tecz­ność (sy­ner­gizm dzia­ła­nia, czyli wzmo­że­nie po­żą­da­ne­go efek­tu dzię­ki za­sto­so­wa­niu dwóch skład­ni­ków o po­dob­nych wła­ści­wo­ściach). Dla­te­go warto szu­kać pre­pa­ra­tu, który poza wy­cią­giem z alo­esu, za­wie­ra rów­nież wy­ciąg z kru­szy­ny (np. Alax).

• Dla kogo jest prze­zna­czo­ny?

  Pre­pa­ra­ty za­wie­ra­ją­ce aloes i dzia­ła­ją­ce prze­czysz­cza­ją­co mogą być sto­so­wa­ne u osób po­wy­żej 12. roku życia. Nie mogą ich sto­so­wać ko­bie­ty cię­żar­ne, ani kar­mią­ce. Po­nad­to nie za­le­ca się sto­so­wa­nia pre­pa­ra­tów prze­czysz­cza­ją­cych u osób z nad­wraż­li­wo­ścią na an­tra­związ­ki, a także w przy­pad­ku osób ze zdia­gno­zo­wa­ny­mi scho­rze­nia­mi jelit, za­pa­le­niem wy­rost­ka ro­bacz­ko­we­go. W przy­pad­ku osób sto­su­ją­cych leki na­ser­co­we, mo­czo­pęd­ne, ste­ry­do­we, sto­so­wa­nie leków prze­czysz­cza­ją­cych na­le­ży skon­sul­to­wać z le­ka­rzem (ist­nie­je bo­wiem ry­zy­ko zmia­ny sku­tecz­no­ści sto­so­wa­nych leków).

• Jak sto­so­wać dany pre­pa­rat?

  Sto­so­wa­nie pre­pa­ra­tu za­le­ży od za­le­ceń pro­du­cen­ta. W przy­pad­ku leku Alax za­le­ca się przyj­mo­wa­nie 1-2 ta­ble­tek, na nie­dłu­go przed snem i po­pi­ja­nie ich szklan­ką prze­go­to­wa­nej wody.

• Jak szyb­ko po­ja­wi się efekt prze­czysz­cza­ją­cy?

  Efekt prze­czysz­cza­ją­cy po­wi­nien po­ja­wiać się sto­sun­ko­wo szyb­ko, ale nie na­tych­mia­sto­wo. Takie dzia­ła­nie jest istot­ne, gdyż nad­mier­nie szyb­ki efekt dzia­ła­nia może być wy­ni­kiem zbyt in­ten­syw­ne­go po­draż­nie­nia prze­wo­du po­kar­mo­we­go. Z uwagi na do­god­ność sto­so­wa­nia pre­pa­ra­tu przez pa­cjen­ta, zwy­kle za­le­ca się przyj­mo­wa­nie leku przed snem, ocze­ku­jąc efek­tu w po­sta­ci wy­próż­nie­nia po około ośmiu go­dzi­nach (czyli po prze­bu­dze­niu).  

Leki na za­par­cia – Alax

Alax to lek na za­par­cia bez recepty, za­wie­ra­ją­cy w swoim skła­dzie sprosz­ko­wa­ny sok z liści alo­esu oraz wy­ciąg suchy z kory kru­szy­ny. Łączy zatem dzia­ła­nie prze­czysz­cza­ją­ce dwóch su­row­ców ro­ślin­nych, bę­dą­cych li­de­ra­mi w te­ra­pii za­parć – wy­cią­gu z liści alo­esu, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce­go się sil­nym dzia­ła­niem prze­czysz­cza­ją­cym i wy­cią­gu z kory kru­szy­ny, o słab­szych wła­ści­wo­ściach prze­czysz­cza­ją­cych. Warto pod­kre­ślić, że w przy­pad­ku pre­pa­ra­tu Alax efekt te­ra­peu­tycz­ny po­wi­nien wy­stą­pić sto­sun­ko­wo szyb­ko, to zna­czy już po około ośmiu go­dzi­nach od za­sto­so­wa­nia. 

Sprawdź: zioła na trawienie

Czy pre­pa­ra­ty (np. zioła na prze­czysz­cze­nie) można sto­so­wać w spo­sób cią­gły?

Z uwagi na me­cha­nizm dzia­ła­nie więk­szo­ści pre­pa­ra­tów prze­czysz­cza­ją­cych, po­le­ga­ją­cy na  po­bu­dza­niu je­li­ta gru­be­go do pracy, nie po­win­no się ich przyj­mo­wać w spo­sób cią­gły. Je­że­li będą one stale przyj­mo­wa­ne, nasze je­li­ta ule­gną roz­le­ni­wie­niu i nie będą same pro­wo­ko­wać wy­próż­nień. Dla­te­go tak ważne jest, aby pre­pa­ra­ty prze­czysz­cza­ją­ce przyj­mo­wać tylko w przy­pad­ku wy­stę­po­wa­nia spo­ra­dycz­nych za­parć.