Serdecznik pospolity to wieloletnia roślina z rodziny jasnotowatych, występująca w Europie, Azji i Ameryce Północnej. W Polsce rośnie pospolicie na miedzach i przy drogach. Osiąga wysokość do 1,5 metra, ma charakterystyczne, klapowane liście i drobne różowoliliowe kwiaty.

Surowcem zielarskim jest ziele serdecznika , zawierające irydoidy, alkaloidy, flawonoidy, garbniki, saponiny i gorycze. Składniki te nadają mu działanie uspokajające, nasercowe i rozkurczowe.

Preparaty z serdecznika stosowane są w łagodnych stanach nerwowych, przy kołataniu serca, nadciśnieniu i objawach stresu. Tradycyjnie uważa się go za roślinę wzmacniającą serce i układ krążenia. Często wchodzi w skład mieszanek ziołowych o działaniu relaksującym.

Serdecznik jest uznawany za bezpieczny w zalecanych dawkach, jednak może nasilać działanie leków nasercowych i uspokajających, dlatego wymaga ostrożności przy jednoczesnej farmakoterapii.

Bylica piołun to bylina z rodziny astrowatych, powszechnie występująca w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Wyróżnia się srebrzystoszarymi, pierzasto podzielonymi liśćmi oraz intensywnym, gorzkim zapachem. Dorasta do 1 metra wysokości.

Surowcem zielarskim jest ziele piołunu , zawierające olejek eteryczny, flawonoidy, garbniki i gorycze. Dzięki temu wykazuje działanie pobudzające trawienie, przeciwskurczowe, przeciwpasożytnicze i antybakteryjne.

Piołun stosowany jest głównie przy niestrawności, braku apetytu i w dolegliwościach wątroby. W dawnych czasach stanowił składnik słynnego likieru absyntu. W małych dawkach może pobudzać, ale w większych działa toksycznie na układ nerwowy.

Nie zaleca się długotrwałego stosowania piołunu ani jego preparatów u kobiet w ciąży, dzieci i osób z chorobami neurologicznymi.

Werbena pospolita to bylina z rodziny werbenowatych, naturalnie występująca w Europie, Azji i Afryce Północnej. W Polsce spotykana jest dziko na łąkach i przydrożach. Osiąga wysokość do 80 cm, ma sztywną, kanciastą łodygę, drobne, różowoliliowe kwiaty zebrane w cienkie kłosy oraz delikatny, ziołowo-cytrusowy zapach.

Surowcem zielarskim jest ziele werbeny , zawierające irydoidy, flawonoidy, gorycze, garbniki i olejek eteryczny. Wykazuje działanie uspokajające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i żółciopędne.

Werbena stosowana jest tradycyjnie jako środek łagodzący stres, napięcie nerwowe, bezsenność oraz bóle głowy. Wspiera także trawienie i może działać lekko rozkurczowo. W kosmetyce wykorzystuje się ją jako składnik toników i płynów odświeżających.

Roślina jest uznawana za bezpieczną, jednak ze względu na zawartość związków gorzkich nie powinna być stosowana w nadmiarze przez osoby z nadkwaśnością żołądka.

Ogórecznik lekarski to jednoroczna roślina należąca do rodziny ogórecznikowatych. Pochodzi z rejonu śródziemnomorskiego, ale od wieków jest uprawiany w całej Europie jako roślina zielarska i ozdobna. Osiąga do 60 cm wysokości, ma szorstkie liście o delikatnym ogórkowym zapachu i niebieskie, gwiazdkowate kwiaty, które przyciągają pszczoły.

Surowcem zielarskim są: ziele i nasiona ogórecznika. Zawierają one flawonoidy, śluzy, garbniki, kwasy organiczne oraz olej bogaty w kwas γ-linolenowy (GLA). Substancje te odpowiadają za działanie przeciwzapalne, regenerujące i przeciwutleniające.

Preparaty z ogórecznika stosowane są pomocniczo przy stanach zapalnych skóry, łuszczycy, egzemie i trądziku. Wewnętrznie mogą wspierać układ odpornościowy oraz regulować gospodarkę hormonalną u kobiet. W kuchni młode liście wykorzystywane są jako dodatek do sałatek i chłodników.

Z uwagi na zawartość alkaloidów pirolizydynowych, nie zaleca się długotrwałego stosowania wysokich dawek preparatów z ogórecznika, szczególnie w postaci nieoczyszczonych ekstraktów.

Łopian większy to dwuletnia roślina zielna należąca do rodziny astrowatych. Występuje powszechnie w Europie, Azji i Ameryce Północnej, najczęściej na nieużytkach, przy drogach i na obrzeżach lasów. Osiąga wysokość do 2 metrów, ma duże, sercowate liście oraz charakterystyczne, kuliste kwiatostany z haczykowatymi łuskami, które łatwo przyczepiają się do ubrań i sierści zwierząt.

Surowcem zielarskim jest przede wszystkim korzeń łopianu, rzadziej liście i owoce. Zawiera inulinę, fitosterole, kwasy fenolowe, garbniki, siarkę oraz olejek eteryczny. Składniki te wykazują działanie oczyszczające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwłojotokowe.

Preparaty z łopianu stosuje się głównie w dolegliwościach skórnych, takich jak trądzik, łuszczyca czy łojotok. Napary i odwary z korzenia wspomagają również pracę wątroby i nerek, a także pomagają usuwać toksyny z organizmu. Zewnętrznie stosowany jest w pielęgnacji włosów, wzmacnia on cebulki i ogranicza przetłuszczanie skóry głowy.

Łopian uważany jest za roślinę o łagodnym profilu bezpieczeństwa, jednak długotrwałe stosowanie wymaga ostrożności u osób z chorobami nerek lub uczuleniami kontaktowymi.

Świetlik lekarski to drobna roślina jednoroczna z rodziny zarazowatych, występująca powszechnie w Europie i Azji. Osiąga wysokość 10–30 cm, ma białe lub fioletowe kwiaty z żółtą plamką.

Surowcem leczniczym jest ziele, zawierające irydoidy, flawonoidy, kwasy fenolowe, garbniki i olejek eteryczny. Składniki te nadają mu właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, ściągające i ochronne dla oczu.

Tradycyjnie świetlik stosowany jest przy stanach zapalnych spojówek, zmęczeniu oczu, łzawieniu i podrażnieniach. Napary i wyciągi używane są zewnętrznie w formie okładów, kropli lub płukanek. Wewnętrznie stosowany bywa w problemach żołądkowo-jelitowych.

Nie powinien być stosowany bez konsultacji lekarskiej przy poważnych chorobach oczu.

Tarczyca bajkalska to bylina z rodziny jasnotowatych, naturalnie występująca w Azji Wschodniej, szczególnie w Chinach, Mongolii i na Syberii. Roślina osiąga wysokość do 60 cm, posiada charakterystyczne niebiesko-fioletowe kwiaty.

Surowcem zielarskim są korzenie, bogate w flawonoidy takie jak bajkalina, bajkaleina i wogonozyd, a także w związki fenolowe i olejki eteryczne. Dzięki temu tarczyca bajkalska wykazuje silne właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne, przeciwwirusowe i neuroprotekcyjne.

Stosowana jest w medycynie chińskiej jako środek wspierający leczenie chorób wątroby, układu oddechowego oraz dolegliwości reumatycznych. Wykazuje także działanie uspokajające i ochronne na układ nerwowy, wspomaga leczenie lęków i bezsenności.

Preparaty z tarczycy bajkalskiej powinny być stosowane ostrożnie, zwłaszcza w połączeniu z lekami uspokajającymi.

Anyż, zwany także biedrzeńcem anyżem, to jednoroczna roślina z rodziny selerowatych, pochodząca z rejonu Morza Śródziemnego. Osiąga wysokość do 50 cm i charakteryzuje się baldachowatymi kwiatostanami oraz aromatycznymi nasionami.

Surowcem zielarskim są owoce (nasiona), zawierające olejek eteryczny bogaty w anetol, estragol, kwasy organiczne, flawonoidy i białko. Składniki te odpowiadają za działanie wykrztuśne, rozkurczowe, wiatropędne i przeciwbakteryjne.

Anyż stosowany jest w leczeniu kaszlu i infekcji górnych dróg oddechowych, wspomaga trawienie, łagodzi wzdęcia i kolki. Wspiera także produkcję mleka u karmiących matek.

Nie należy stosować w dużych dawkach, gdyż nadmiar olejku anyżowego może powodować podrażnienia przewodu pokarmowego i układu nerwowego.

Kozieradka to jednoroczna roślina z rodziny bobowatych, pochodząca z rejonów Azji i basenu Morza Śródziemnego. Osiąga wysokość do 60 cm i posiada żółte kwiaty oraz charakterystyczne, silnie pachnące nasiona.

Surowcem leczniczym są nasiona, bogate w saponiny steroidowe, alkaloidy, flawonoidy, śluzy roślinne, a także witaminy z grupy B, żelazo i magnez. Dzięki tym składnikom kozieradka wykazuje właściwości hipoglikemiczne, przeciwzapalne, pobudzające apetyt i wspierające laktację.

Stosowana jest w leczeniu cukrzycy typu 2, wspomaga obniżanie poziomu cholesterolu i triglicerydów we krwi, a także wspiera układ pokarmowy przy dolegliwościach takich jak niestrawność czy wrzody. W kosmetyce stosuje się ją w preparatach wzmacniających włosy.

Nie zaleca się stosowania kozieradki w ciąży, gdyż może pobudzać skurcze macicy.

Lebiodka pospolita, znana również jako oregano, to wieloletnia roślina należąca do rodziny jasnotowatych. Występuje powszechnie w Europie, Azji oraz Afryce Północnej. Osiąga wysokość do 80 cm i wyróżnia się drobnymi różowymi lub fioletowymi kwiatami oraz charakterystycznym, korzennym zapachem.

Surowcem zielarskim są ziele i kwiaty, zawierające olejek eteryczny bogaty w karwakrol i tymol, flawonoidy, garbniki, kwasy fenolowe i witaminy. Składniki te odpowiadają za działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne i antyoksydacyjne.

W ziołolecznictwie lebiodka stosowana jest w celu wspomagania trawienia, pobudzania wydzielania soków żołądkowych i żółci, a także przy wzdęciach i niestrawności. Wykazuje działanie rozkurczowe, wykrztuśne oraz wzmacniające odporność. W tradycji ludowej używano jej również jako środka uspokajającego.

Z uwagi na intensywne działanie, preparaty z lebiodką powinny być stosowane w umiarkowanych ilościach. Nie zaleca się jej nadmiernego używania u osób z chorobą wrzodową żołądka.